سلسله مباحث اعتقادی در گفت و گوی استاد حجت الاسلام و المسلمین بیابانی اسکویی با آیت الله سید جعفر سیدان

جلسه نوزدهم – عبادت خدا با صفت نه با ادراک

تقطیع نامناسب دست آویزی برای توهم باطل

بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و اهل بیته الطیبین الطاهرین و العن الدائم علی اعدائهم اجمعین من الآن الی لقاء یوم الدین

حجت الاسلام و المسلمین استاد بیابانی: بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و اهل بیته الطیبین الطاهرین و العن الدائم علی اعدائهم اجمعین من الآن الی لقاء یوم الدین

باز هم از حضرت آیت الله سیدان ممنونیم که وقت گذاشتند و لطف کردند که سؤالاتی که در برخی از آثار ایشان بوجود می آید برای امثال بنده به خدمت شان عرض کنم و بعد توضیحی از حضرت شان بخواهم.

یک سؤالی باز در ارتباط با این کتاب مجموعه دروس اعتقادی، توحید در نهج البلاغه جلد دوم صفحه 38 وجود دارد که در این قسمت روایت مفصلی را شما مطرح کردید و در قسمت های مختلف آن مطالبی را ارائه فرمودید، برخی از این قسمت ها نیاز به برخی توضیحات دارد که من آن توضیح را از شما می خواهم در این مواردی که لازم می بینم بپرسم شما یک توضیحی بفرمائید، و در این قسمت این تعبیر حضرت را نقل فرمودید که حضرت می فرمایند «وَ مَنْ زَعَمَ أَنَّهُ‏ يَعْبُدُ الْمَعْنَى‏ بِالصِّفَةِ لَا بِالْإِدْرَاكِ فَقَدْ أَحَالَ عَلَى غَائِب‏» صحبت در این است که در این قسمت حضرت نسبت به خدا معرفتی را در حقیقت می خواهد بیان کند که با آن معرفت عبادت خدا درست است که اگر آن معرفت در ارتباط با خدا در عبادت مورد توجه قرار نگیرد و با آن عبادت نشود، عبادت درستی نخواهد بود که شما هم این را توضیح داده اید که اگر آن عبادت به واسطه توصیف و وصفی از اوصاف خدا به آن خدا صورت بگیرد این احاله به غائب است، پس عبادت صحیح چه عبادتی است؟ عبادتی است که به توصیف نباشد بلکه بالادراک باشد، می خواستم در مورد این نحوه از عبادت که بالادراک دارد صورت می گیرد که درست هم همین است یک توضیحی بفرمایید.

حضرت آیت الله استاد سیدان: بسم الله الرحمن الرحیم و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین؛ در مسئله عبادت خداوند متعال و شناخت خداوند متعال از این عبارت شریفه حدیث اینگونه استفاده می شود که گاهی انسان در نظر دارد که خدا را عبادت می کند، ولی اوضاف پروردگار را در نظر دارد و توجه به همان معنای صفت برای او مطرح است، خالق است رازق است، مالک است، قادر است و امثال اینها، این شناخت، شناخت ناقص است، و شناختی که شناخت درست است این است که در ارتباط با خود خداوند متعال درکی داشته باشد و فهمی داشته باشد که البته نه به این معنی که احاطه بر ذات مقدس حضرت حق پیدا کن دو ذات مقدس محاط قرار بگیرد و این محیط بر ذات مقدس خیر، این شناخت فطری خاصی است که غیر از مسیر استدلال به آیات و اثبات حضرت حق از طریق آیات مطرح است که نوع افراد باید گفت دارای این شناخت هستند در درجات مختلفه و مواردی هم مستور می شود این شناخت بخاطر موانعی که رخ می دهد و آن شناخت صحیح همان شناخت فطری است که خداوند متعال در انسان ها قرار داده است.

حجت الاسلام و المسلمین استاد بیابانی:از این شناخت در این روایت تعبیر ادراک به کار برده در مقابل شناخت توصیفی، آن واژه ادراک در لغت عربی به معنای رسیدن به چیزی است

حضرت آیت الله استاد سیدان: یافت چیزی است

حجت الاسلام و المسلمین استاد بیابانی:یعنی در اینجا دیگر بحث این نیست که خدای غایبی را مورد نظر ..

حضرت آیت الله استاد سیدان: بله یعنی بحث این نیست که به صفات توجه داشته باشیم از جهت خود آن صفتیت بلکه فوق این است شناخت ذات مقدس حضرت حق هست بدون اینکه متوقف بشویم در صفات پروردگار این شناختی است که در فطرت انسان ها هست