مخالفت میرزای اصفهانی و مجتبی قزوینی با فلسفه
مخالفت میرزای اصفهانی و مجتبی قزوینی با فلسفه
سلسله مباحث اعتقادی در گفت و گوی استاد حجت الاسلام و المسلمین بیابانی اسکویی با آیت الله سید جعفر سیدان
جلسه سوم
شبهه موافقت میرزای اصفهانی و مجتبی قزوینی با فلسفه
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم
الْحَمْدُ ِللهِ رَبِّ الْعَالَمِين وَ خَيرُ الصَّلَاةِ وَ السَّلَام عَلَى خَيْرِ خَلْقِه حَبِيبِ إِلَهالْعَالِمِ أَبِي الْقَاسِمِ مُحَمَّد وَ عَلَى آلِه آلِ الله وَ اللَّعْن الدَّائِم عَلَى أَعْدَائِهِمْ أَعْدَاءِ اللهِ مِنَ الان إِلَى يَوْمِ الدِين.
حجت الاسلام و المسلمین استاد بیابانی: اما یک سؤال دیگری هم که به ضمیمه این سؤالات برای من وجود دارد این است که حضرتعالی با اساتیدی که خیلی با ایشان مأنوس بودید از جمله مرحوم آقا شیخ مجتبی قزوینی بود، و در مورد ایشان هم آنچه از اعتقادات ایشان داشتند و آنچه در آثار علمی ایشان وجود دارد به آنها هم به اندازه ای تسلط دارید که دیگر شاگردان ایشان هم اگر داشته باشند حداقل در همان حدی که شما با آنها آشنایی داشتید این اندازه است، آیا در مورد آقاشیخ مجتبی هم شما در ذهن تان تا بحال خورده که ایشان مثل فلاسفه اصالت وجودی یا در خلقت قائل به این بوده باشد که موج و دریاست، یا خیر نسبت به آقا شیخ مجتبی ای که با ایشان ارتباط داشتید اصلا چنین چیزی تابحال به ذهن تان نخورده است؟
حضرت آیت الله استاد سیدان: بله اصلا این مطلب که خدا و خلق از قبیل موج و دریا باشند یا در حقیقت وجود شرکت داشته باشند من معتقدم که به مغز مرحوم آقا شیخ مجتبی اینکه خودشان شکی بکنند یا معتقد باشند خطور نکرده، آنچه خطور می کرده تضاد با این حرف بوده، و به گونه های مختلف این مطلب را رد می کردند و می گفتند.
حجت الاسلام و المسلمین استاد بیابانی: یعنی شما هم از آثار ایشان چنین استفاده ای را به روشنی می کنید و هم از حضوری که در محضر ایشان داشتید این مطلب را..
حضرت آیت الله استاد سیدان: بله
حجت الاسلام و المسلمین استاد بیابانی: حال اگر کسی به مثل ایشان بدون اینکه به مانند شما با ایشان حشر و نشر و استفاده داشته باشد نسبت بدهد، این نسبت فکر می کنید ناشی از چیست؟
حضرت آیت الله استاد سیدان: آن مسئله دیگری است که خدا می داند و از دل افراد با خبر است، این وجود مختلف دارد، بعضی چنین نسبت هایی را که می دهند با توجه به عدم واقعیت این نسبت ها، از غفلت شان و جهل شان و بی اطلاعی شان است، به ذهن شان زده و گفتند، بعضی، بعضی از عبارات را نفهمیدند، اشتباه برداشت کردن از آن عبارات ممکن است به ذهن شان بیاید، بعضی هم ممکن است خدایی نکرده اصلا مغرض باشند، گاهی شده که بعضی با بعضی یک حال تضادی پیدا می کنند بعد باری به هر جهت هرچه دست شان برسد از آن استفاده می کنند برای اینکه این تضادشان را برسانند، مختلف است، ولی افرادی که چنین هستند که فرمودید کدام یک از اینها هستند من ظاهرا هنوز به علم غیب نرسیدم اما بعضی ها را دورادور شناختم که اینها اصلا حاضر نیستند حرف ها را درست بررسی کنند و صحبت کنند بلکه اگر توهم خلافی از کسی داشته باشند خلاف های بیشتری هم به او نسبت می دهند، و حال آنکه قاعده اش عکس است و آن اینکه تا می تواند انسان حرف ها را حمل به صحت کنیم، بعضی این حالت را دارند ولی افراد مختلف اند لذا فرد خاصی را که چه می گوید و این حرف ها هم مناسب نیست اگر بدانم عرض کنم و هم اینکه به طور کلی نمی دانم.
حجت الاسلام و المسلمین استاد بیابانی: یک نکته دیگر هم که من از محضرتان باید سؤال کنم این است که بنده با یک تعدادی از شاگردان مرحوم میرزا تقریبا آشنایی داشتم، خدمت شان استفاده کردم ولی به نظرم می رسد که آن اندازه که شما با شاگردان مرحوم میرزا مرتبط بودید و از جمله با آقا شیخ مجتبی خیلی ارتباط داشتید، می خواهم فقط دیدگاه آنهایی که شاگرد مرحوم میرزا بودند نسبت به آنچه میرزا در مشهد طرح کرده است از مباحثی که در معارف به عنوان معارف الهی مطرح کرده است از دیدگاه شاگردان ایشان نسبت به میرزا چه شنیده اید و چه فهمیده اید که آنها نگاه شان به میرزا چطور بوده؟ آیا همین موج و دریا را مثل آقا شیخ مجتبی از عبارات مرحوم میرزا چنین فهمی داشته یا شاگردان دیگر؟
حضرت آیت الله استاد سیدان: آنچه من از شاگردان مرحوم میرزا رضوان الله تعالی علیهم اجمعین به یاد دارم همه اینها روش خودشان که تضاد با بسیاری از مسائل فلسفی و عرفانی است این روش را از مرحوم میرزا گرفتند، یعنی اساسا ایشان همچنان که در نوشته های شان مشخص است که حتی از مسئله وضع الفاظ ایشان می گوید بشر چنین می گوید و در مکتب وحی چنین است، شروع کردند تا بقیه مسائل هر کس که یک نگاهی بکند به نظر من خیلی متوجه می شود به سرعت به اینکه ایشان اصلا اساس حرف هایی که از ایشان مانده این است که مطالبی که از عرفان و فلسفه مصطلح موجود است رد می کنند و همه اینها را نادرست می دانند، در بعضی از عبارات شان من دیدم که ایشان می گویند که مثلا مِن ادهش ما قیل این است که بگوئیم خداوند یک حقیقت است و موجودات تطورات اوست، مِن ادهش ما قیل، از بدترین صحبت ها این صحبت است، یک همچنین تعبیری دارند، در هر حال ظهور مسئله که این است، و من هم آنچه در ذهنم هست همین است، حال دیگران عباراتی رابه نظرشان رسیده است این به جای خودش جای صحبت دارد، جای بحث دارد.
حجت الاسلام و المسلمین استاد بیابانی: ممکن است که همان فهم خاص خودش را داشته باشد، یعنی اگر مثلا از ابواب الهدی، معارف القرآن، یک جائی یک استفاده ای مثل همان قائم بالذات بودن قائم بالغیر بودن، وحدت وجود کسی بخواهد استفاده کند مثل همان چیزی است که حضرتعال خودتان هم به شما نسبت داده می شود.
/ مخالفت میرزای اصفهانی و مجتبی قزوینی با فلسفه
